Ο Πρόεδρος της ΠΟΒΑΣ Θεόφιλος Παγιάτης, μέσα από τη συνέντευξη που μας παραχώρησε, απαντά σε καίριες ερωτήσεις που απασχολούν σήμερα τον κλάδο του αλουμινίου. Θέματα, όπως τα τεχνικά επαγγέλματα, την εκπαίδευση για την αναβάθμιση του κλάδου, το ενεργειακό κόστος που πλήττει τις περισσότερε επιχειρήσεις, τον Aναπτυξιακό Nόμο καθώς και τι προβλέπεται για το παρόν και το μέλλον των κατασκευαστών.
Επίσης, κάνει μια αναφορά για το σημαντικό γεγονός του κλάδου, το 10ο Συνέδριο Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Βιοτεχνών Αλουμινίου – Σιδήρου, που θα πραγματοποιηθεί 15-17 Μάϊου 2026 στα Ιωάννινα.
10o ΣΥΝΕΔΡΙΟ 2026
Κύριε Παγιάτη το Συνέδριο της Ομοσπονδίας πραγματοποιείται στα Ιωάννινα τον Μάιο του 2026.Είναι ένα γεγονός που έχει αγκαλιάσει ο Κλάδος του Αλουμινίου, από τον οποίο προέρχεστε κι εσείς. Αναφερθείτε στα βασικά θέματα που θα συζητηθούν και θα προσελκύσουν το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων.
Σας ευχαριστώ αρχικά για την ευκαιρία που μου δίνετε να εκφράσω τις απόψεις μου μέσα από αυτή την συνέντευξη.
Η διοργάνωση και συμμετοχή στο 10ο Συνέδριο, αποτελεί κομβικής σημασίας ενέργεια για την Πανελλήνια Ομοσπονδία Βιοτεχνών Αλουμινίου – Σιδήρου και για ολόκληρο τον κλάδο, καθώς συμβάλλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της φωνής του, στη διαμόρφωση πολιτικών και στη συνοχή των μελών.
Το 10ο Συνέδριo της ΠΟΒΑΣ σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τον κλάδο, έχει στόχο να αναδείξει τις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις του κλάδου, να χαράξει τις προτεραιότητες της επόμενης περιόδου και να ενισχύσει τη συλλογική δράση και εκπροσώπηση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάδειξη των προβλημάτων και των προκλήσεων με τη διεξαγωγή θεματικών εισηγήσεων και συζητήσεων για κρίσιμα ζητήματα όπως:
- Οι αναπτυξιακές προοπτικές του κλάδου – πορεία αγοράς του κλάδου.
- Η εξοικονόμηση ενέργειας, η βιώσιμη ανάπτυξη & η πράσινη επιχειρηματικότητα.
- Εξελίξεις στον Κλάδο και νέα προϊόντα.
- Αλλαγές στις νομοθετικές απαιτήσεις με βάση το νέο Κανονισμού Δομικών Προϊόντων
- Το μέλλον των βιοτεχνιών του κλάδου στο νέο επιχειρηματικό περιβάλλον, η εργασιακή και επιχειρηματική προοπτική.
- Η εκπαίδευση, η κατάρτιση και η επανακατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού.
- Θέματα που αφορούν τις Σιδηροκατασκευές.
Επίσης θα ήθελα να αναφέρω ότι σε αυτό το Συνέδριο καινοτομούμε δημιουργώντας μία θεματική ενότητα με τίτλο «από την σκοπιά του κατασκευαστή». Μέσω αυτής της ενότητας φιλοδοξούμε να δώσουμε το βήμα στους συνάδελφους, ώστε να ακουστούν οι απόψεις και οι προτάσεις τους και να γίνει μια καταγραφή των αναγκών σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, καθώς και η διαμόρφωση κοινής στρατηγικής.
Η ΠΟΒΑΣ επιχειρεί μια σύγχρονη μορφή οργάνωσης και εκπροσώπησης, με σκοπό τη στήριξη του κλάδου και τη διαμόρφωση πολιτικών που προάγουν την ανάπτυξη, τη δικαιοσύνη και τη βιωσιμότητα.
TEXNIKA EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ
(Αδειοδοτήσεις & Πιστοποιήσεις)
Σήμερα το μεγαλύτερο θέμα που απασχολεί τον κλάδο είναι η έλλειψη τεχνικού εργατικού δυναμικού, σημαντικό που αφορά τις εταιρείες κατασκευών και γενικότερα την κοινωνία και την οικονομία. Ποιες είναι οι ενέργειες της ΠΟΒΑΣ για την επίλυση αυτού του θέματος.
Η Ομοσπονδία είχε προειδοποιήσει έγκαιρα, βασισμένη σε επιστημονική έρευνα, για τα προβλήματα των Τεχνικών Επαγγελμάτων, αλλά η Πολιτεία δεν άκουσε τις προτάσεις της. Σήμερα τα προβλήματα επιμένουν, κυρίως λόγω της χαμηλής κοινωνικής εκτίμησης των τεχνικών επαγγελμάτων, της έλλειψης ενημέρωσης και προβολής, καθώς και της σύνδεσής τους αποκλειστικά με χειρωνακτική εργασία και όχι με πνευματική. Οι μαθητές και οι γονείς δεν γνωρίζουν τις δυνατότητες και τις προοπτικές του επαγγέλματος.
Από την πλευρά μας καλλιεργούμε κουλτούρα κοινωνικής αναβάθμισης του επαγγέλματος, ώστε να το αγκαλιάσουν οι νέοι. Πλέον η τεχνολογία διευκολύνει τη μαθητεία και έπειτα την εξάσκηση του επαγγέλματος, ενώ προσφέρει σίγουρη επαγγελματική αποκατάσταση και ευκαιρίες εξέλιξης. Για να αντιμετωπίσουμε την έλλειψη αδειοδότησης του επαγγέλματος συνεργαστήκαμε με άλλες κλαδικές Ομοσπονδίες Τεχνικών Επαγγελμάτων, με τα Βιοτεχνικά Επιμελητήρια της χώρας, με το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ και επιστημονικούς συμβούλους, ώστε να καταστρώσουμε ένα σχέδιο νόμου το οποίο έχουμε καταθέσει στο Υπουργείο Ανάπτυξης. Έχουμε επισημάνει τα οφέλη που θα έχει ο καταναλωτής, όταν συνεργάζεται με πιστοποιημένους τεχνίτες καθώς και τη μείωση του αθέμιτου ανταγωνισμού. Ο κλάδος μας τα τελευταία χρόνια είναι σε μια ανοδική πορεία καθώς αρκετοί συνάδελφοι ακολουθούν τον δρόμο της εκπαίδευσης και της πιστοποίησης και τα θετικά αποτελέσματα γίνονται ήδη αντιληπτά στον κλάδο.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ
Γνωρίζουμε ότι οι Βιομηχανίες σε συνεργασία με την Πανελλήνια Ομοσπονδία έχουν ιδρύσει ινστιτούτα, με σκοπό την αναβάθμιση του κλάδου και στα εκπαιδευτικά προγράμματα συμμετέχουν όσοι εργάζονται ήδη στον κλάδο. Από την άλλη πλευρά γνωρίζουμε τις ενέργειές σας για δημόσιες επαγγελματικές σχολές. Ποιά είναι η άποψή σας, υπάρχει ανταπόκριση της πολιτείας μέχρι σήμερα;
Η συνεργασία της ΠΟΒΑΣ με τις Βιομηχανίες του Κλάδου απέφερε καρπούς, αφού η δημιουργία των πέντε Ινστιτούτων σε όλη την Ελλάδα, έδωσε λύση σε ένα διαχρονικό πρόβλημα του κλάδου. Σύγχρονα προγράμματα εκπαίδευσης με την αιγίδα της Ομοσπονδίας, προετοιμάζουν τους συναδέλφους κατάλληλα για να αντιμετωπίσουν τις σημερινές προκλήσεις και να ενισχύουν την προσπάθεια της συνολικής ποιοτικής αναβάθμισης του κλάδου.
Μια αναβάθμιση που αποδεικνύεται με την πιστοποίηση τους από διαπιστευμένο φορέα, την ΑΜΚΕ της Ελληνικής Ένωσης Αλουμινίου. Τα οφέλη είναι σημαντικά τόσο για τους συναδέλφους μας όσο και για την συνολική εικόνα του κλάδου μας, που έχει την δυνατότητα να προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο όλο και περισσότερο προϊόντα και υπηρεσίες με διασφαλισμένη ποιότητα.
Από την άλλη πλευρά τα προβλήματα εκσυγχρονισμού της Δημόσιας Τεχνικής Εκπαίδευσης παραμένουν επί σειρά ετών, παρά τις προσπάθειες των κοινωνικών εταίρων για χάραξη και υλοποίηση αναβαθμισμένων πολιτικών που αφορούν την επαγγελματική εκπαίδευση. Η ελλιπής υποστήριξη της Τεχνικής Εκπαίδευσης, οι ανεπαρκείς υποδομές, ο απαρχαιωμένος εξοπλισμός σε ΕΠΑΛ και ΙΕΚ, η έλλειψη επαγγελματικού προσανατολισμού καθώς και η χαμηλή σύνδεση με την αγορά εργασίας αποτελούν σημαντικά εμπόδια.
Οι κοινωνικοί εταίροι θα έπρεπε να αποτελούν βασικούς συνεργάτες του κρατικού μηχανισμού με ρόλο καθοριστικό στον σχεδιασμό και την επικαιροποίηση των προγραμμάτων σπουδών, παρέχοντας πληροφορίες για τις ανάγκες της αγοράς εργασίας και τις νέες ειδικότητες που αναδύονται. Επιπλέον, η συμμετοχή τους σε διαβουλεύσεις πρέπει να είναι ουσιαστική και όχι προσχηματική, ώστε να προσφέρουν πολύτιμη ανατροφοδότηση για τη βελτίωση της τεχνικής εκπαίδευσης, ενισχύοντας τη σύνδεσή της με την πρακτική άσκηση των μαθητών. Δυστυχώς όμως αυτά δεν συμβαίνουν και η τεχνική εκπαίδευση δεν διαδραματίζει τον ρόλο που θα έπρεπε για την ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας και την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της χώρας.
Μετά από την ίδρυση της ειδικότητας «Τεχνίτης Δομικών Έργων Αλουμινίου και Σιδήρου» σε Δημόσιες Επαγγελματικές Σχολές Κατάρτισης (σχετικό ΦΕΚ Β΄ 4135/15.07.2024) αναμένουμε την έναρξη λειτουργίας της, παρά τις επανειλημμένες επισκέψεις της ΠΟΒΑΣ στο Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. Σε μια προσπάθεια να επιταχύνουμε τις διαδικασίες, ετοιμάσαμε το εκπαιδευτικό υλικό και το πρόγραμμα σπουδών, αλλά παρά τις διαβεβαιώσεις η έναρξη λειτουργίας της σχολής δεν έγινε ακόμη.
Για να ξεπεραστούν τα προβλήματα, απαιτείται αλλαγή πλεύσης εκ μέρους του υπουργείου. Οι χώρες που έχουν καλά αναπτυγμένα συστήματα τεχνικής εκπαίδευσης και μαθητείας, έχουν πετύχει καλύτερα αποτελέσματα στην ενσωμάτωση των νέων στα τεχνικά επαγγέλματα και αυτό πρέπει να μας παραδειγματίσει και να μας οδηγήσει σε πιο αποφασιστικές κινήσεις για τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης και τη συνεργασία της με την αγορά εργασίας.
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ
Όλο και περισσότερες βιομηχανίες και βιοτεχνίες στην Ελλάδα πλήττονται λόγω του ενεργειακού κόστους σε σχέση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μπορούν να ανταγωνιστούν τις εταιρείες του εξωτερικού; Πώς και πότε πιστεύετε θα λυθεί αυτό το θέμα;
Το υψηλό ενεργειακό κόστος για τις βιομηχανίες και τις βιοτεχνίες στην Ελλάδα είναι διαχρονικό και πολυπαραγοντικό. Σε σύγκριση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες, το κόστος ενέργειας για τις βιοτεχνίες και την ενεργοβόρα βιομηχανία παραμένει υψηλότερο, με αποτέλεσμα να επηρεάζει αρνητικά την ανταγωνιστικότητά τους. Αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα για τις ελληνικές βιομηχανίες και βιοτεχνίες, το ότι πληρώνουν ακριβότερη ενέργεια σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες και φυσικά αυτό μειώνει την ανταγωνιστικότητά τους διεθνώς. Δύσκολα θα ανταπεξέλθουν αν δεν υπάρξουν άμεσες και μακροπρόθεσμες λύσεις με κρατική βούληση και στήριξη.
Πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα τα γραφειοκρατικά και ρυθμιστικά εμπόδια που υπάρχουν, οι καθυστερήσεις στην αξιοποίηση ΑΠΕ καθώς και στη δημιουργία χώρων αποθήκευσης ενέργειας και στις διασυνδέσεις με ευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας. Φυσικά η έλλειψη σταθερών και φθηνών συμβολαίων ρεύματος πιέζει ασφυκτικά.
Μακροπρόθεσμα πρέπει ως χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στοχεύουμε στην πλήρη μετάβαση σε φθηνότερη, πράσινη ενέργεια και σε ένα σταθερό και προβλέψιμο ενεργειακό περιβάλλον.
Οι ίδιες οι επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα μπορούν να αναβαθμίσουν ενεργειακά τις εγκαταστάσεις τους, με ψηφιακή παρακολούθηση για μείωση της κατανάλωσης. Λύση μπορεί να δοθεί μέσα από ενεργειακή αυτοπαραγωγή και συμμετοχή σε ενεργειακές κοινότητες.
Σε κάθε περίπτωση η εξασφάλιση χρηματοδότησης και ουσιαστικής στήριξης από το κράτος, τόσο στις μικρές επιχειρήσεις αλλά και στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις έχει καθοριστικό ρόλο.
Ο κλάδος του αλουμινίου στην Ελλάδα και διεθνώς παρουσιάζει σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές, καθώς επηρεάζεται θετικά από διάφορους παράγοντες όπως η πράσινη μετάβαση, η ενεργειακή αποδοτικότητα, η κυκλική οικονομία και η αυξανόμενη ζήτηση από κατασκευές, μεταφορές και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συνεπώς πρέπει το ίδιο το κράτος να φροντίσει ώστε να αρθούν τα εμπόδια που υπάρχουν.
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΝΟΜΟΣ
Ο Νόμος προβλέπει στην οικονομική ανάπτυξη μέσω κινήτρων σε ιδιωτικές επενδύσεις, τον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό, στην πράσινη μετάβαση, την ενίσχυση και στήριξη της επιχειρηματικότητας και στην αυτοματοποίση της παραγωγής. Τι γίνεται στον Κλάδο του αλουμινίου ;
Αγαπητέ κύριε Γαζεπίδη, έχουμε επισημάνει την ανάγκη στοχευμένων τροποποιήσεων στον Αναπτυξιακό Νόμο, ώστε να διευκολυνθεί ουσιαστικά η πρόσβαση των Μικρών Επιχειρήσεων στα προβλεπόμενα επενδυτικά κίνητρα.
Παρά το γεγονός ότι αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την προσέλκυση επενδύσεων, στην πράξη οι μικρές επιχειρήσεις και οι βιοτεχνίες αντιμετωπίζουν αρκετά εμπόδια. Οι περίπλοκες διαδικασίες υποβολής φακέλου κοστίζουν ακριβά και το υψηλό ελάχιστο ύψος επένδυσης σε συνδυασμό με την περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ίδια κεφάλαια, καθώς και οι καθυστερήσεις στην εκταμίευση ενισχύσεων, αποκλείουν ουσιαστικά ένα μεγάλο ποσοστό .
Έχουμε διατυπώσει τις απόψεις μας ότι με τις κατάλληλες παρεμβάσεις, ο Αναπτυξιακός Νόμος μπορεί να μετατραπεί σε έναν σημαντικό μηχανισμό ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας σε όλη τη χώρα.
Η δημιουργία ειδικού καθεστώτος του Αναπτυξιακού Νόμου για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, με χαμηλότερα όρια και απλούστερη διαδικασία, με αύξηση του ποσοστού επιχορήγησης και δυνατότητα προκαταβολής επιδότησης με εγγυητική επιστολή καθώς και η ανάπτυξη ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων για τη διευκόλυνση της ίδιας συμμετοχής, θα είχε σημαντικά θετικά αποτελέσματα ως προς τη διάχυση των επενδύσεων στην πραγματική οικονομία και στις τοπικές κοινωνίες.
Επίσης ζωτικής σημασίας είναι η θέσπιση προθεσμιών με αυστηρούς όρους για την αξιολόγηση των προτάσεων και την εκταμίευση των ενισχύσεων καθώς και τα επιπλέον κίνητρα σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας, αλλά και σε ακριτικές περιοχές με μεγάλη ανεργία. Με αυτές τις τροποποιήσεις θα ενισχυθούν τόσο νέες επιχειρήσεις όσο και υφιστάμενες που επιθυμούν να επεκταθούν ή να αναβαθμιστούν και θα επιτευχθεί η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής παραγωγής και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
Ο κλάδος των δομικών κατασκευών αλουμινίου και σιδήρου, έχει ανάγκη τον εκσυγχρονισμό παραγωγικών μονάδων με ψηφιακές τεχνολογίες, την εισαγωγή αυτοματισμών στις διαδικασίες που εφαρμόζουν οι βιοτεχνίες, τη χρήση λογισμικού παραγωγής και διαχείρισης, την υιοθέτηση συστημάτων ανακύκλωσης απορριμμάτων, την χρήση υλικών με μικρότερο ενεργειακό αποτύπωμα και την ενεργειακή αναβάθμιση των εγκαταστάσεων. Ο Νόμος στηρίζει αυτές τις δράσεις και πρέπει να διευκολύνει στην πράξη με τροπολογίες τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες ώστε να έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα για την βελτίωση της παραγωγικότητας, της οικονομία μας, της ταχύτερης πράσινης μετάβασης και της βιώσιμης ανάπτυξης συνολικά της χώρας, χωρίς αποκλεισμούς.
ΠΑΡΟΝ & ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ
Πώς βλέπουν οι κατασκευαστές το νέο επιχειρηματικό περιβάλλον και ποιο πιστεύετε θα είναι το μέλλον των κατασκευαστών αλουμινίου και σιδήρου.
Οι κατασκευαστές αλουμινίου και σιδήρου έχουν κομβικό ρόλο στην επιτυχία των κατασκευαστικών έργων. Η εμπειρία τους, η τεχνογνωσία τους και η δυνατότητα προσαρμογής στις σύγχρονες απαιτήσεις, τούς καθιστούν αναπόσπαστο μέρος της αναπτυξιακής προσπάθειας της χώρας μας. Ο ρόλος τους είναι καθοριστικός, καθώς συμβάλλουν σημαντικά στη λειτουργικότητα και την αισθητική των κατασκευών.
Με δεδομένη την ανάγκη της αγοράς για κατοικίες, επαγγελματικά κτίρια, ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα, με κουφώματα υψηλής ενεργειακής απόδοσης, σύγχρονες πόρτες ασφαλείας, κάγκελα, ειδικές κατασκευές, συστήματα σκίασης, επενδύσεις προσόψεων, ο κλάδος βλέπει το παρόν και το μέλλον με αισιοδοξία.
Μεγάλη είναι η συμμετοχή του κλάδου σε ανακαινίσεις και έργα ενεργειακής αναβάθμισης με προϊόντα που καλύπτουν τις προδιαγραφές του «Εξοικονομώ» και των άλλων επιδοτούμενων προγραμμάτων. Ο κλάδος μας έχει δυνατότητες να παράγει εξειδικευμένα και εξατομικευμένα προϊόντα, με αντοχή σε παραθαλάσσια περιβάλλοντα και υψηλή αισθητική.
Ωστόσο οι νέες εξαγγελίες μέσα από τον οδικό χάρτη του ΥΠΕΝ για συνολική διαχείριση από εταιρείες ESCO στα επερχόμενα προγράμματα και ο ουσιαστικός αποκλεισμός χιλιάδων ΜΜΕ, δημιουργούν ανησυχία στους επαγγελματίες του κλάδου, ακόμα κι αν δεν υπάρχει επίσημη ρύθμιση που να αποκλείει τις ΜΜΕ, κάποιες διατυπώσεις και χαρακτηριστικά των νέων χαρτών ενεργειακής πολιτικής δημιουργούν έδαφος ανησυχίας.Η έλλειψη διαβουλεύσεων και σε αυτή την περίπτωση, δείχνει ότι ο σχεδιασμός δεν λαμβάνει υπόψη τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (κόστος, τεχνογνωσία, γραφειοκρατία).
Επίσης ο κλάδος επηρεάζεται άμεσα όπως και άλλοι κλάδοι, από την ψηφιακή μεταρρύθμιση που προωθεί το Υπουργείο Οικονομικών, η οποία επιβαρύνει υπέρμετρα τις μικρές επιχειρήσεις και σε συνδυασμό με τα αυστηρά πρόστιμα, δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η επιβίωση τους γίνεται μετ’ εμποδίων. Τα τελευταία χρόνια η φορολογική πολιτική, τα πρόστιμα, η ψηφιακή γραφειοκρατία, τα ενοίκια, η αύξηση του λειτουργικού κόστους, πιέζουν ασφυκτικά τις μικρές επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες, οι οποίοι αναγκάζονται να πληρώνουν συμβουλευτικά γραφεία για τεχνική υποστήριξη σε μια προσπάθεια επιβίωσης .
Η έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ δείχνει ότι το κόστος συμμόρφωσης για τις μικρές επιχειρήσεις είναι 10 φορές μεγαλύτερο ανά εργαζόμενο σε σχέση με τους μεγάλες επιχειρήσεις οι οποίες διαθέτουν οργανωμένα λογιστήρια.
Οι πολιτικές που εφαρμόζονται επιβαρύνουν συνεχώς τις βιοτεχνίες και τους επαγγελματίες, με πλήρη απουσία στρατηγικής προστασίας για τις μικρές επιχειρήσεις. Μας προβληματίζει έντονα το γεγονός και η άποψη που εκφράζουν ορισμένοι συνάδελφοι ότι η μικρή επιχειρηματικότητα είναι υπό διωγμό στην Ελλάδα. Αν δεν υπάρξουν άμεσες παρεμβάσεις, ο κίνδυνος για μείωση των μικρών επιχειρήσεων είναι ορατός και η απώλεια θέσεων εργασίας θα είναι αποτέλεσμα μίας συνειδητής στρατηγικής και όχι λανθασμένης επιλογής, που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο κάλυψης του κενού από μεγάλες εταιρείες, συρρικνώνοντας τις τοπικές οικονομίες και προκαλώντας ένα ακόμη πλήγμα στον κοινωνικό ιστό.
