Μυκηναϊκά ή βυζαντινά, οθωμανικά ή βενετσιάνικα, τα κάστρα της Πελοποννήσου σε καθηλώνουν με τις ιστορίες και τους θρύλους που τα συνοδεύουν. Για να τα δεις και να τα «ζήσεις» όλα, θα βουτήξεις βαθιά μέσα στον χρόνο αλλά και στα πάθη των ανθρώπων.
Θα μπορούσες να διηγηθείς την ιστορία του Μοριά μέσα από τα κάστρα του; Φυσικά! Η ιστορία της Πελοποννήσου έχει γραφτεί μέσα και γύρω από τους πύργους και τα κάστρα της, τα πυργόσπιτα και τα κάθε μορφής φρούρια και οχυρά που από δώδεκα και δεκατρείς αιώνες προ Χριστού μέχρι ακόμα και την Κατοχή έπαιζαν τον ρόλο τους στα πράγματα της χώρας μας.
Πάνω από εξακόσια κάστρα έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα και δεκάδες είναι αυτά που συνταντάς στην Πελοπόννησο, σχεδόν μια ανάσα από κάθε αστικό της κέντρο. Κάποια απ’ αυτά καταστράφηκαν από τον κάθε κατακτητή, που σήκωνε έπειτα τα μανίκια για να διορθώσει τις ζημιές που ο ίδιος προκάλεσε για να μπορεί εκείνος τώρα να οχυρωθεί σ’ αυτό, μέχρι να έρθει ο επόμενος και να συνεχιστεί αέναος ο κύκλος της Ιστορίας. Κάποια άλλα ξεπεράστηκαν από τις εξελίξεις και την πρόοδο της τεχνολογίας, όταν τα πυροβόλα μπήκαν στο οπλοστάσιο και τα πετρόκτιστα κάστρα έχασαν τεράστιο μέρος της αμυντικής τους ικανότητας. Και κάποια άλλα απλώς τα νίκησε ο χρόνος, που μαζί με την ανθρώπινη εγκατάλειψη τα καταχώνιασαν οριστικά στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας.
Ο,τι κι αν συνέβη, κάθε κάστρο του Μοριά κράτησε ανέπαφο τον χαρακτήρα του. Ενα σεργιάνι από τη Μονεμβασιά μέχρι την Αχαΐα, κι από το Ναύπλιο μέχρι τη Μεθώνη σε ταξιδεύει σε μονοπάτια θρύλων και παραδόσεων που κρατούν ακόμα γερά, όπως κάποτε και τα κάστρα που τα γέννησαν…
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34494″][/images_grid]
Μυστράς, Λακωνία: Είναι το πιο συγκλονιστικό βυζαντινό μνημείο στην Ελλάδα. Πρωτοχτίστηκε από τους Φράγκους (1249) και άνθισε στα χρόνια των Καντακουζηνών και των Παλαιολόγων, ως πρωτεύουσα του Δεσποτάτου του Μωρέως. Τότε χτίστηκαν και οι περισσότερες εκκλησίες και μοναστήρια του. Η επίσκεψη στην πόλη-σύμβολο χωρίζεται στην Ανω Χώρα, όπου δεσπόζουν τα Παλάτια των Δεσποτών, και στην Κάτω Χώρα με τις εκκλησιές. Στη Μητρόπολη στέφθηκε το 1449 ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Σήμερα αποτελεί μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34493″][/images_grid]
Μεθώνη, Μεσσηνία: Ο οκταγωνικός πύργος του είναι σήμα-κατατεθέν της Μεθώνης. Οσοι δεν το έχουν επισκεφθεί δεν γνωρίζουν ότι το Μπούρτζι, χτισμένο πάνω σε μια στενή γλώσσα γης που εισχωρεί στη θάλασσα, δεν είναι παρά μόνο ένα μικρό μέρος του συνολικού κάστρου, αν και σίγουρα το πιο εντυπωσιακό και καλοδιατηρημένο. Οπως πολλά άλλα κάστρα της Πελοποννήσου, χτίστηκε από τους Βενετούς (1209) και χάρη σ’ αυτό άκμασε ολόκληρη η πόλη. Αργότερα το ενίσχυσαν οι Οθωμανοί, ο Ιμπραήμ έστησε το στρατηγείο του εδώ, πριν παραδοθεί σχεδόν αμαχητί στους Γάλλους το 1828. Είναι ένα από τα πιο δημοφιλή μνημεία της Μεσσηνίας και έχει αποτελέσει και σκηνικό χολιγουντιανών παραγωγών.
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34492″][/images_grid]
Λάρισα, Αργος: Το πιο παλιό κάστρο της Πελοποννήσου βρίσκεται φυσικά στην πιο παλιά πόλη της, στο Αργος. Το κάστρο της Λάρισας είναι όχι μόνο το παλαιότερο μα και ένα από τα πιο εντυπωσιακά, και παραδόξως από τα λιγότερο γνωστά κάστρα «κάτω απ’ τ’ αυλάκι». Η ιστορία του χάνεται στους προϊστορικούς χρόνους φαντάσου πως η πρώτη γνωστή «ανακαίνιση» του κάστρου από τους Αργείους σημειώνεται τον 6ο π.Χ. αι.! Κάποτε το κάστρο υπερασπίστηκαν ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Δ. Υψηλάντης, ενώ ό,τι βλέπουμε σήμερα είναι εν πολλοίς αποτέλεσμα φράγκικων παρεμβάσεων, κυρίως από τον καιρό του ευγενούς Οθωνα Δελαρού. Η εντυπωσιακή θέα που απολαμβάνεις σήμερα από το κάστρο ξεκινά από την πόλη που απλώνεται στους πρόποδες του λόφου και φτάνει μέχρι τον κόλπο του Ναυπλίου. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34491″][/images_grid]
Παλαμήδι, Ναύπλιο: Οι Ενετοί το έχτισαν μέσα σε τρία χρόνια (το 1711), κι οι Τούρκοι που το πολιόρκησαν με εκατό χιλιάδες στρατιώτες δεν κατάφεραν να το πάρουν παρά μόνο με προδοσία. Και από ποιον; Από τον ίδιο τον μηχανικό που το σχεδίασε, τον Γάλλο Λα Σαλ. Ο αγωνιστής Στάικος Σταϊκόπουλος θα το ανακαταλάβει το 1822 με 350 άντρες και αργότερα θα φυλακιστεί σ’ ένα σκοτεινό μπουντρούμι του ο Κολοκοτρώνης, μαζί με τον Δημήτριο Πλαπούτα. Το άλογο του Γέρου μάλιστα λένε πως χάλασε το χιλιοστό σκαλοπάτι (στην πραγματικότητα είναι 857) που οδηγεί στη δυτική πλευρά του κάστρου. Στην ανατολική πύλη με την κύρια είσοδο θα φτάσεις με το αμάξι.
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34490″][/images_grid]
Μονεμβασιά, Λακωνία: Αγαπημένη των ρομαντικών και των αθεράπευτα ονειροπόλων, η Μονεμβασιά αποτελεί τοπ προορισμό ανεξαρτήτως εποχής. Πάνω σ’ αυτόν τον βράχο, τον ριγμένο κάθετα σχεδόν στο Μυρτώο πέλαγος, θα σεργιανίσεις ακολουθώντας τα ίχνη Βυζαντινών αυτοκρατόρων και Ενετών πολέμαρχων, και θα χαθείς μέσα σε δαιδαλώδη καλντερίμια που οδηγούν σε ανακαινισμένα πυργόσπιτα, σε πλατείες με χορταστική θέα στο πέλαγος, σε μπαρ και καταστήματα που σέβονται το παρελθόν και την ατμόσφαιρα της σπάνιας αυτής πολιτείας. Ή μάλλον καστροπολιτείας, καθώς στην ουσία βρίσκεσαι μέσα σε ένα κάστρο που χτίστηκε στα 583 ως καταφύγιο ενάντια στις επιδρομές (από ξηράς και θαλάσσης). Τα αυτοκίνητα σταματούν στη μοναδική εμπασιά (= Μονεμβασία) του οικισμού, κι από κει ξεκινά η περιήγηση που θα σε οδηγήσει μέχρι τον Γουλά, το «Επάνω Κάστρο» με τη συγκλονιστική θέα στο πέλαγος.
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34489″][/images_grid]
Ακροκόρινθος, Κορινθία: Ο μεγαλοπρεπής βράχος που σε καλωσορίζει μόλις «πατήσεις» Πελοπόννησο είναι στεφανωμένος με ένα από τα πιο επιβλητικά κάστρα που θα δεις στην Ελλάδα. Είναι ο θρυλικός Ακροκόρινθος, ο λόφος που χάρισε ο θεός Ηλιος στην Αφροδίτη και για κάποιο διάστημα στην αρχαιότητα έγινε γνωστός ως αφιερωμένος στις χάρες της θεάς. Ο Κορίνθιος τύραννος Περίανδρος έχτισε το πρώτο κάστρο (6ος π.Χ. αι.) στα 579 μέτρα υψόμετρο, ο Ιούλιος Καίσαρας, οι Βυζαντινοί, οι Φράγκοι, ξανά οι Βυζαντινοί και οι Τούρκοι πρόσθεσαν τις πινελιές τους, και μέχρι σήμερα έχει διατηρηθεί κάτι από όλους.
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34488″][/images_grid]
Χλεμούτσι, Κυλλήνη: Η ιστορία του είναι πολύ πιο γοητευτική απ’ ό,τι το όνομά του. Ο Βενετός Γοδεφρείδος Α’ Βιλεαρδουίνος αποφάσισε πρώτος να οχυρώσει τον λόφο της Κυλλήνης, στα 1220, μα για να χτιστεί ένα κάστρο δεν φτάνει μόνο η θέληση, χρειάζονται και χρήματα. Για να εξασφαλίσει την αναγκαία χρηματοδότηση ο πρίγκιπας συγκρούστηκε με τον τοπικό καθολικό κλήρο, που εισηγήθηκε μάλιστα και τον αφορισμό του από τον Πάπα! Μόνο όταν ο Πάπας πείστηκε για τη χρησιμότητα του Castel Clermont (όπως λεγόταν τότε) αναιρέθηκε ο αφορισμός. Στο κάστρο λειτουργεί μουσείο με μόνιμη έκθεση «Η εποχή των Ιπποτών-οι Σταυροφόροι στο Μοριά», που αξίζει να επισκεφθείς.
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34487″][/images_grid]
Ρίο, Αχαΐα: Το κάστρο στο Ρίο (μαζί με το αντίστοιχο απέναντι, στο Αντίρριο) φρουρούσε κάποτε τα Δαρδανέλια της Ελλάδας, το θαλάσσιο πέρασμα δηλαδή από το Ιόνιο προς τον Κορινθιακό. Γι’ αυτό και οι Οθωμανοί το είπαν «Κιουτσούκ Τσανάκ Καλέ», πριν ακόμα ο Ισθμός γίνει Διώρυγα. Το κάστρο στο Ρίο το έχτισε ο σουλτάνος Βαγιαζήτ Β’ το 1499, πάνω σε παλιότερη οχύρωση που είχαν πρωτοφτιάξει (να μια διαφοροποίηση σε σχέση με άλλα κάστρα στην Πελοπόννησο) οι Ρωμαίοι! Η μορφή που βλέπουμε σήμερα οφείλεται κατά κύριο λόγο στον Ενετό Φραγκίσκο Μοροζίνι (1687). Εκείνος εξόπλισε τα δύο κάστρα, σε Ρίο και Αντίρριο, με κάτι λιγότερο από συνολικά εκατό κανόνια. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο τα δύο κάστρα έκλειναν το πέρασμα με αλυσίδες, πριν τα καταλάβουν οι Γερμανοί για κάποιο διάστημα.
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34486″][/images_grid]
Καρύταινα, Αρκαδία: Απόλυτα εναρμονισμένο με το ορεινό αρκαδικό τοπίο, το κάστρο της Καρύταινας φαίνεται από μακριά σαν ένα με τον λόφο που σηκώνεται πάνω από το χωριό. Κτήτορας υπήρξε ο Γάλλος ιππότης Γοδεφρείδος ντε Βριγιέρ, βαρώνος της Καρύταινας (1245). Εζησε την ακμή του στα χρόνια της Επανάστασης, ως ορμητήριο του Κολοκοτρώνη, όταν και «γεννήθηκαν» κάμποσα από τα τραγούδια και τους θρύλους που το συνοδεύουν. Το κάστρο έχει ελεύθερη είσοδο, και για να ανέβεις μέχρι την κεντρική του πύλη θα ακολουθήσεις το μονοπάτι που ξεκινά από το κέντρο του χωριού. Η θέα από ψηλά, με το φαράγγι του Λούσιου και τον κάμπο της Μεγαλόπολης, είναι συγκλονιστική.
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34485″][/images_grid]
Παλαιόκαστρο, Ναυαρίνο: Μερικές από τις πιο συγκλονιστικές φωτογραφίες της περίφημης Βοϊδοκοιλιάς έχουν τραβηχτεί από τον λόφο του Παλαιόκαστρου. Το ίδιο το κάστρο ωστόσο δεν έχει κερδίσει παρά ελάχιστη «δόξα» σε σχέση με τη διάσημη γειτόνισσά του ή την παρακείμενη λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας. Υπήρξε το πρώτο οχυρό που χτίστηκε στην περιοχή, το 1278 από τους Φράγκους, μέχρι που το 1573 οι Τούρκοι αποφάσισαν να σηκώσουν νέο κάστρο στην Πύλη, και τότε ξεκίνησε η διάκριση ανάμεσα στο «Παλαιόκαστρο» και το «Νιόκαστρο». Στα σπλάχνα του βράχου κάτω απ’ το κάστρο απλώνεται «η σπηλιά του Νέστορα»· εκεί λέει ο μύθος πως έκρυψε ο -ηλικίας μόλις μίας ημέρας!- Ερμής τα βόδια που έκλεψε από τον Απόλλωνα!
[images_grid auto_slide=”no” auto_duration=”1″ cols=”three” lightbox=”yes” source=”media: 34484″][/images_grid]
Μπούρτζι, Ναύπλιο: Είναι το διάσημο νησάκι στην εμπασιά του λιμανιού στο Ναύπλιο. Το έλεγαν Αγιο Θεόδωρο πριν οι Βενετοί αποφασίσουν να το οχυρώσουν το 1473 και να το πούνε «Μπούρτζι». Διακόσια χρόνια αργότερα, μάλιστα, ξεκινούσε από το Μπούρτζι μια αλυσίδα που έφτανε μέχρι τον απέναντι λιμενοβραχίονα και ασφάλιζε τη νύχτα το λιμάνι της πόλης. Γι’ αυτό και οι Βενετοί το έλεγαν «Πόρτο Κατένα», το λιμάνι της αλυσίδας δηλαδή. Το Μπούρτζι έγινε έκτοτε καταφύγιο της ελληνικής κυβέρνησης σε δύσκολες ώρες, κατοικία του δήμιου που «εργαζόταν» στο γειτονικό Παλαμήδι, μέχρι και πολυτελές ξενοδοχείο (μέχρι και το ’70). Είναι επισκέψιμο με πλωτό μέσο από το λιμάνι.