Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο πρόκειται να χρηματοδοτήσει τον επόμενο κύκλο των προγραμμάτων «Εξοικονομώ», εισάγοντας δομικές αλλαγές στον τρόπο κάλυψης της ιδιωτικής συμμετοχής. Η σημαντικότερη διαφοροποίηση εντοπίζεται στη θεσμοθέτηση του μοντέλου “on-bill financing”, το οποίο επιτρέπει την αποπληρωμή του μη επιδοτούμενου μέρους των εργασιών μέσω δόσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Η παρέμβαση αυτή, προϋπολογισμού 1,2 δισ. ευρώ για την Ελλάδα (από ένα συνολικό πακέτο 5,3 δισ. ευρώ του Ταμείου), αναμένεται να ενεργοποιηθεί στις αρχές του 2027, στοχεύοντας στην ενεργειακή θωράκιση περίπου 62.000 κατοικιών.
Ποιοι είναι οι δύο άξονες χρηματοδότησης των παρεμβάσεων;
Οι ιδιοκτήτες ακινήτων θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο διακριτά σχήματα για την υλοποίηση των τεχνικών εργασιών (όπως θερμομονώσεις, αντικατάσταση κουφωμάτων και συστήματα σκίασης):
- Το παραδοσιακό μοντέλο: Ο ιδιοκτήτης αναλαμβάνει την καταβολή της ιδιωτικής συμμετοχής είτε με ίδια κεφάλαια (εφάπαξ) είτε μέσω τραπεζικού δανεισμού, διατηρώντας την αποκλειστική συνεργασία με τον επιβλέποντα μηχανικό.
- Το μοντέλο On-Bill Financing: Οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας εισέρχονται στη διαδικασία ως χρηματοδότες του υπολειπόμενου κόστους. Η απόσβεση του κεφαλαίου αυτού γίνεται σταδιακά, με ενσωμάτωση των δόσεων στο τιμολόγιο ρεύματος.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο ορίστηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση, προβλέπει ότι η μη καταβολή των συγκεκριμένων δόσεων δεν παρέχει στον προμηθευτή το δικαίωμα διακοπής της ηλεκτροδότησης. Παράλληλα, οι καταναλωτές διατηρούν το δικαίωμα αλλαγής παρόχου ή μεταβίβασης του ακινήτου, με τους όρους διαχείρισης του υπολοίπου της οφειλής να καθορίζονται ρητά στην αρχική ιδιωτική σύμβαση.
Ποια είναι τα εισοδηματικά κριτήρια και τα ποσοστά ενίσχυσης;
Η στρατηγική του προγράμματος συνδέεται άμεσα με την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας, η οποία αναμένεται να ενταθεί λόγω της επέκτασης του Χρηματιστηρίου Ρύπων (ETS 2) στις μεταφορές και τα κτίρια. Τα ποσοστά επιχορήγησης προβλέπεται να ξεπεράσουν το 80 σε διευρυμένες κατηγορίες δικαιούχων, καλύπτοντας ακόμη και τον ΦΠΑ.
Τα εισοδηματικά όρια για την ένταξη στο πρόγραμμα διαμορφώνονται ως εξής:
- Τετραμελείς οικογένειες: Ετήσιο εισόδημα έως 27.100 ευρώ.
- Νοικοκυριά με μέλος με αναπηρία: Το όριο αυξάνεται στα 30.100 ευρώ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η μέθοδος του on-bill financing θα μπορεί να εφαρμοστεί από τους παρόχους και σε αυτόνομες ενεργειακές αναβαθμίσεις, εκτός του πλαισίου των κρατικών επιδοτήσεων, διευρύνοντας τις διαθέσιμες επιλογές για τη δευτερογενή αγορά.
Ποιες τεχνικές και λειτουργικές προκλήσεις προκύπτουν;
Παρά τον σχεδιασμό για τη διευκόλυνση των επενδύσεων, η εφαρμογή των νέων κριτηρίων και του on-bill financing συνεπάγεται μια σειρά από προκλήσεις για την ελληνική αγορά ενέργειας και κατασκευών:
- Πιστωτικός κίνδυνος παρόχων: Η απαγόρευση διακοπής του ρεύματος σε περίπτωση μη καταβολής των δόσεων του «Εξοικονομώ» μετακυλίει το ρίσκο αθέτησης πληρωμών στους προμηθευτές ενέργειας. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε αυστηρότερα εσωτερικά κριτήρια αξιολόγησης από την πλευρά των εταιρειών, αποκλείοντας τελικά τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά που στερούνται πιστοληπτικής ικανότητας.
- Πολυπλοκότητα συμβάσεων και μεταβιβάσεων: Η διαχείριση των οφειλών σε περιπτώσεις αλλαγής προμηθευτή ή πώλησης του ακινήτου προσθέτει γραφειοκρατικό και νομικό φόρτο. Αν οι όροι των συμβάσεων απαιτούν άμεση αποπληρωμή κατά τη μεταβίβαση, ενδέχεται να παρεμποδιστεί η ρευστότητα στην αγορά ακινήτων.
- Διαθεσιμότητα υλικών και τεχνικού δυναμικού: Η ταυτόχρονη εκτέλεση 62.000 ενεργειακών αναβαθμίσεων εντός συγκεκριμένων χρονικών ορίων αναμένεται να πιέσει την εφοδιαστική αλυσίδα δομικών υλικών και να εντείνει την έλλειψη εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού, αυξάνοντας ενδεχομένως το τελικό κόστος των εργασιών.
Ποιος είναι ο ρόλος του τεχνικού κλάδου;
Η εισαγωγή των παρόχων ενέργειας στο χρηματοδοτικό σκέλος δεν μεταβάλλει τις τεχνικές απαιτήσεις των έργων. Ο ρόλος του διπλωματούχου μηχανικού παραμένει καθοριστικός, καθώς διατηρεί την αποκλειστική αρμοδιότητα για τη διενέργεια των Ενεργειακών Επιθεωρήσεων (έκδοση ΠΕΑ), τη σύνταξη της τεχνικής μελέτης, την επιλογή των βέλτιστων παρεμβάσεων και την τελική πιστοποίηση της ενεργειακής αναβάθμισης του κτιρίου.
Η ουσία της είδησης
Το νέο «Εξοικονομώ» εισάγει τη δυνατότητα σταδιακής αποπληρωμής της ιδιωτικής συμμετοχής μέσω των λογαριασμών ρεύματος, με στόχο την ανακαίνιση 62.000 κατοικιών από το 2027. Παρά την απλοποίηση της χρηματοδότησης, η επιτυχία του μέτρου θα εξαρτηθεί από τη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου των παρόχων και την αντοχή της κατασκευαστικής εφοδιαστικής αλυσίδας.