Αρχικά ο κ. Στέλιος Σκαρίμπας τόνισε ότι πλέον βρισκόμαστε σε μία δεύτερη μετάβαση όπου θα πρέπει πλέον να δηλώνεται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των προϊόντων με συγκεκριμένα νούμερα και αυτό θα γίνεται μέσω της Περιβαλλοντικής Δήλωσης του Προϊόντος (Environmental Product Declaration – EPD).
Πλέον το περιβαλλοντικό αποτύπωμα έχει γίνει ξαφνικά ένα από τα βασικά θέματα συζήτησης καθώς η “πράσινη” δόμηση σταμάτησε να είναι θεωρία. Οι μελετητές και οι αρχιτέκτονες δεν δέχονται πια απλές διαβεβαιώσεις ότι ένα κούφωμα ή ένα υλικό είναι “οικολογικό”. Ζητούν πιστοποιημένα δεδομένα και αυτά αποτελούν το “διαβατήριο” για τα μεγάλα έργα (LEED/BREEAM), καθώς όλο και περισσότερα ιδιωτικά και δημόσια έργα ζητούν πιστοποιήσεις αειφορίας.
Για να πάρει το έργο τους πόντους, απαιτούν από εμάς προϊόντα με EPD (Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος), όπου εκεί αποτυπώνεται η περιβαλλοντική επιβάρυνση του προϊόντος σε μία μονάδα μέτρησης. Για τις διελάσεις ανά κιλό παραγόμενου προϊόντος, ενώ για τα κουφώματα ανά τετραγωνικό μέτρο εγκατεστημένου προϊόντος.
Το EPD μας δείχνει ακριβώς τι «κατανάλωσε» και τι «προκάλεσε» το προϊόν στο περιβάλλον, βασισμένο σε μια ολοκληρωμένη Μελέτη Κύκλου Ζωής (LCA). Όλα αυτά γίνονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις Διεθνών και Ευρωπαϊκών προτύπων, ώστε να υπάρχει δυνατότητα σύγκρισης.
Σύντομα, η αναγραφή του στη Δήλωση Επιδόσεων (DoP) θα γίνει υποχρεωτική. Τι σημαίνει αυτό για εμάς; Ότι το αποτύπωμα άνθρακα του κουφώματος ή της κατασκευής που παραδίδουμε θα αναγράφεται υποχρεωτικά δίπλα στη σήμανση CE. Δεν θα είναι επιλογή, θα είναι νόμος.
Αφού είδαμε τι είναι το EPD, ας πάμε τώρα να δούμε τι κρύβεται από πίσω του. Η βάση για κάθε EPD είναι η LCA, δηλαδή η Ανάλυση Κύκλου Ζωής.
Η LCA δεν εξετάζει το προϊόν μόνο τη στιγμή που βγαίνει από το εργοστάσιο. Εξετάζει ολόκληρο το “ταξίδι” του υλικού: από την εξόρυξη της πρώτης ύλης, την παραγωγή και τη βαφή, μέχρι τη μεταφορά στο έργο, τη χρήση του στο κτίριο και, τελικά, την απεγκατάσταση και την ανακύκλωσή του.
Ακολούθως αναφέρθηκε στις μετρήσεις που παρουσιάζονται στη Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος.
Υπάρχει μια κοινή παρανόηση στην αγορά: πολλοί πιστεύουν ότι το EPD δείχνει μόνο το διοξείδιο του άνθρακα. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική, καθώς η δήλωση αποτελεί μια πλήρη περιβαλλοντική ακτινογραφία. Μετράει όχι μόνο τον άνθρακα αλλά δείχνει επίσης και άλλους περιβαλλοντικούς δείκτες.
- GWP (Δυναμικό Παγκόσμιας Θέρμανσης): Οι συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Είναι ο πιο γνωστός δείκτης που κοιτάζουν οι μελετητές.
- Ενέργεια: Πόση ενέργεια καταναλώνθηκε για να παραχθεί το κούφωμα ή το προφίλ, διαχωρίζοντας την ανανεώσιμη (π.χ. πράσινη ηλεκτρική ενέργεια) από τη μη ανανεώσιμη.
- Νερό: Η συνολική κατανάλωση και η σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων κατά την παραγωγική διαδικασία.
- Απόβλητα: Πόσα απόβλητα παράγονται, αν είναι επικίνδυνα ή μη επικίνδυνα, και κυρίως, τι ποσοστό πηγαίνει για ανακύκλωση (κατά εξαιρετικά κρίσιμο για το scrap αλουμινίου).
- Όξινηση: Η επιβάρυνση του αέρα και του εδάφους (π.χ. από χημικά ή ρύπους που προκαλούν όξινη βροχή).
- Ευτροφισμός: Οι επιπτώσεις στα υδάτινα συστήματα, δηλαδή αν οι ρύποι επιβαρύνουν το νερό των λιμνών ή των θαλασσών.
- Smog (Φωτοχημικό Νέφος): Η συμβολή του προϊόντος στη δημιουργία του γνωστού αστικού νέφους.»
Ακολούθως τόνισε ότι οι κατασκευαστές να μάθουν σήμερα να ζητούν από τους προμηθευτές τους (προφίλ, υαλoπίνακες, εξαρτήματα κλπ) τεκμηριωμένες περιβαλλοντικές στοιχεία και στη συνέχεια να τα προσφέρουν στους πελάτες τους. Ακόμη κι αν δεν εκδίδετε εσείς οι ίδιοι EPD, πρέπει να μάθετε να το ζητάτε από τους προμηθευτές σας, να ξέρετε να το διαβάζετε και, πάνω απ’ όλα, να το αξιοποιείτε εμπορικά.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη διαδικασία έκδοσης μίας EPD. Τα 5 βήματα της Μεθοδολογίας είναι:
- Επιλογή PCR / c-PCR: Το πρώτο βήμα είναι να βρούμε τον σωστό «κανόνα» για το προϊόν μας. Για τον κλάδο μας, υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες για τα δομικά προϊόντα, όπως για τα παράθυρα, τις πόρτες ή τους υαλοπίνακες.
- Συλλογή δεδομένων: Αυτό είναι το πιο πρακτικό κομμάτι, όπου συγκεντρώνονται τα στοιχεία του εργοστασίου: τι υλικά χρησιμοποιήθηκαν, τα βάρη τους, τα ποσοστά scrap (ανακυκλωμένου υλικού), οι ποσότητες ρεύματος, τα καύσιμα, οι αποστάσεις μεταφοράς, οι συσκευασίες και τα απορρίμματα της παραγωγής.
- Ανεξάρτητη επαλήθευση: Για να έχει ισχύ το EPD, έρχεται ένας ανεξάρτητος τρίτος ελεγκτής (verifier).
- Ελέγχει αν η μεθοδολογία μας ήταν σωστή, αν τα στοιχεία είναι αληθινά και αν συμμορφωνόμαστε με τα διεθνή πρότυπα.
- Δημοσίευση: Μόλις δοθεί η έγκριση, το EPD αναρτάται σε έναν αναγνωρισμένο διεθνή οργανισμό (operator) και αποκτά πλέον επίσημη αναφορά και ισχύ για την αγορά.
- Ακολούθως παρουσίασε την πραγματική εμπορική αξία της EPD, καθώς αποτελεί και ένα εμπορικό εργαλείο για πρόσβαση σε μία αναπτυσσόμενη αγορά. Η πιστοποίηση κτιρίων με κανονισμούς όπως το LEED, το BREE-AM ή το DGNB, συνεπάγεται και καλύτερους όρους χρηματοδότησης για τους επενδυτές. Επιπροσθέτως η ύπαρξη EPD μετατρέπεται σε εργαλείο προεπιλογής: αν δεν το έχεις, αποκλείεσαι από τον διαγωνισμό πριν καν συζητήσεις για την τιμή και τα τεχνικά χαρακτηριστικά.
Κλείνοντας ο Στέλιος Σκαρίμπας “A alousystem” παρουσίασε μία μελέτη περίπτωσης EPD για ένα κούφωμα, τονίζοντας ότι σήμερα αρκεί κάποιος να έχει την περιβαλλοντική δήλωση προϊόντος, αλλά πολύ σύντομα, θα αρχίσουν να επιλέγονται τα προϊόντα των οποίων οι περιβαλλοντικές δηλώσεις έχουν καλύτερες τιμές, καθώς αυτό θα εξασφαλίζει καλύτερες βαθμολογίες και αντίστοιχα χαμηλότερη χρηματοδότηση.
ΠΟΒΑΣ. (2026).
Πρακτικά 10ου Κλαδικού Συνεδρίου ΠΟΒΑΣ, Ιωάννινα, 15–17 Μαΐου 2026. ΠΟΒΑΣ.
