Στέλιος Λαμπρακόπουλος: Εξοικονόμηση ενέργειας και πιστοποιήσεις

Στέλιος-Λαμπρακόπουλος

H Πανελλήνια Ομοσπονδία Βιοτεχνών Κατασκευαστών Αλουμινίου – Σιδήρου (ΠΟΒΑΣ) την Τετάρτη 8 Ιουλίου 2020 πραγματοποίησε το 1ο Κλαδικό διαδικτυακό Forum. Η εκδήλωση είχε διάρκεια 4 ωρών και διεξήχθη στα γραφεία της ΓΣΕΒΕΕ. Με κεντρικό σύνθημα «Η ΠΟΒΑΣ Ακούει, Ενημερώνει, Εκπαιδεύει και Απαντά σε όλους και για όλα» και με περισσότερους από 120 συμμετέχοντες, αναλύθηκαν, συζητήθηκαν και απαντήθηκαν ερωτήσεις για θέματα που απασχολούν τον κλάδο.


Ο Επιστημονικός Σύμβουλος της ΠΟΒΑΣ κος Στέλιος Λαμπρακόπουλος απαντά στις εξής ερωτήσεις που του τέθηκαν κατά το 1ο Web Forum της ΠΟΒΑΣ:

1. Τι έχει αλλάξει τα τελευταία έτη ως προς τα θέματα πιστοποιήσεων των προϊόντων του κλάδου και πως αναμένεται να εξελιχθούν τα επόμενα έτη;

Οι πιο βασικές αλλαγές που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια εντοπίζονται στην εφαρμογή του Κανονισμού Δομικών Προϊόντων (305/2011) και του Κανονισμού Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (ΚΕνΑΚ) έκδοσης του 2017. Ο Κανονισμός 305/2011 έφερε την υποχρέωση σύνταξης της δήλωσης επιδόσεων η οποία προηγείται της σήμανσης CE και υπάρχει υποχρέωση να δηλώνονται τα ουσιώδη χαρακτηριστικά (π.χ. τιμές θερμοπερατότητας) των προϊόντων.

Ο ΚΕνΑΚ του 2017 έφερε περισσότερες απαιτήσεις για τα κουφώματα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι όταν το κούφωμα συνοδεύεται από εξώφυλλο (ρολό ή παντζούρι), οπότε σε αυτή την περίπτωση εκτός από το συντελεστή θερμοπερατότητας Uw θα πρέπει να υπολογίζεται και ο διορθωμένος συντελεστής θερμοπερατότητας Uw, διορθ. Επιπροσθέτως στο πρόγραμμα Εξοικονόμηση κατ’ Οίκον ΙΙ έχουν γίνει πιο συγκεκριμένες οι απαιτήσεις για τα συνοδευτικά έγγραφα και τα πιστοποιητικά που θα πρέπει να καταθέτει ο κατασκευαστής κατά τη φάση αποπληρωμής των έργων.

Όσον αφορά τα πρότυπα των προϊόντων τα τελευταία χρόνια δεν είχαμε ιδιαίτερες αλλαγές. Το πρότυπο για τα κουφώματα (ΕΝ 14351-1) άλλαξε το 2016, αλλά η νέα έκδοση δεν είχε σημαντικές αλλαγές. Τα πρότυπα για τα εξώφυλλα (ΕΝ 13659) και τις σήτες (ΕΝ 13561) άλλαξαν το 2015, έχοντας σημαντικές αλλαγές. Βέβαια τα πρότυπα αυτά δεν έχουν εναρμονιστεί, οπότε είμαστε υποχρεωμένοι να εφαρμόζουμε τις απαιτήσεις της έκδοσης του 2008.

Επίσης έχει εκδοθεί πρότυπο για τις εσωτερικές πόρτες (ΕΝ 14351-2:2018) το οποίο δεν έχει εναρμονιστεί ακόμη, άρα δεν εφαρμόζεται. Τέλος θα πρέπει να αναφερθεί ότι οι μελλοντικές τάσεις αναμένεται να κινηθούν γύρω από την περιβαλλοντική & ενεργειακή επίδοση των προϊόντων.

2. Τα τελευταία 2 έτη η ΠΟΒΑΣ έχει εισάγει την πιστοποίηση ΠΟΒΑΣ FPC. Πιστεύεται ότι αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για τον κατασκευαστή και ποια είναι τα πλεονεκτήματά του; Είναι δύσκολο να το αποκτήσει κάποιος;

Η πιστοποίηση ΠΟΒΑΣ FPCδημιουργήθηκε με στόχο να αποτελέσει ένα εργαλείο στα χέρια του κατασκευαστή. Είναι ένα σύγχρονο σύστημα ελέγχου παραγωγής, το οποίο έχει διαμορφωθεί κατάλληλα ώστε να καλύπτει τις απαιτήσεις της νομοθεσίας και των προτύπων, ενώ ταυτόχρονα να είναι εύκολα εφαρμόσιμο. Η πιστοποίηση δίνεται έπειτα από έλεγχο στο κατασκευαστικό, εξασφαλίζοντας ότι σε αρχικό στάδιο ο κατασκευαστής μπορεί να εφαρμόσει τα απαιτούμενα.

Δεν είναι δύσκολο να το εφαρμόσει κάποιος, αλλά θα πρέπει να τονιστεί ότι η πιστοποίηση δεν γίνεται χωρίς να εφαρμόζονται οι ελάχιστες απαιτήσεις από τους κατασκευαστές.

Η πιστοποίηση έχει διάρκεια 2 ετών, γιατί ο στόχος της ΠΟΒΑΣ είναι να υπάρχει συνεχής ενημέρωση για ότι νέο προκύπτει, με ταυτόχρονο έλεγχο της εφαρμογής του FPC. Έτσι το ΠΟΒΑΣ FPC θα μπορέσει να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο το οποίο θα αποδεικνύει την εφαρμογή του FPC. Θα αποτελεί αποδεικτικό εφαρμογής για πιθανούς ελέγχους, καθώς και για συμμετοχή σε δημόσια έργα λόγω των απαιτήσεων των νέων ΕΤΕΠ.

Επιπροσθέτως θέλω να αναφέρω ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως εργαλείο marketing, καθώς η ΠΟΒΑΣ έχει σκοπό να προβάλει ιδιαίτερα του πιστοποιημένους κατασκευαστές μέσω της νέας ιστοσελίδας που σχεδιάζεται.

“Η πιστοποίηση ΠΟΒΑΣ FPC δημιουργήθηκε με στόχο να αποτελέσει ένα εργαλείο στα χέρια του κατασκευαστή”

Τέλος αξίζει να τονιστεί ότι έπειτα από συνεργασία με την εταιρεία ΘΕΜΕΛΙΟ δίδεται η δυνατότητα τήρησης πλήρους ηλεκτρονικού αρχείου στους χρήστες του προγράμματος Profil Smart CE.

3. Τελικά τα εξώφυλλα (ρολά – παντζούρια) θα πρέπει να έχουν πιστοποιήσεις; Ποιος είναι υπεύθυνος για την έκδοση των απαραίτητων εγγράφων και πως μπορούν αυτά να αποκτηθούν;

Τα εξώφυλλα (ρολά – παντζούρια) θα πρέπει να φέρουν σήμανση CE όπως όλα τα δομικά προϊόντα. Για την επίθεση της σήμανσης CE θα πρέπει ο κατασκευαστής να συντάξει δήλωση επιδόσεων. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η δήλωση ενός ουσιώδους χαρακτηριστικού και πιο συγκεκριμένα αυτού της αντίστασης σε ανεμοπίεση.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρω ότι η σήμανση CE θα πρέπει να δίδεται για όλα τα έργα και όχι μόνο στα έργα του προγράμματος Εξοικονόμηση κατ’ Οίκον, κάτι το οποίο δυστυχώς έχει επικρατήσει στη χώρα μας.

Για την έκδοση των απαραίτητων εγγράφων υπεύθυνος είναι ο κατασκευαστής του προϊόντος. Η αντίσταση σε ανεμοπίεση μετράται με εκτέλεση δοκιμής στο προϊόν. Τη δοκιμή αυτή μπορεί να την κάνει ο κατασκευαστής ή να πάρει τα πιστοποιητικά από κάποιον άλλον που έχει εκτελέσει τις αντίστοιχες δοκιμές. Η δυνατότητα μεταβίβασης των δοκιμών έχει δοθεί από την έκδοση του Κανονισμού Δομικών Προϊόντων.

Επειδή το κόστος εκτέλεσης δοκιμών από τον κατασκευαστή είναι μεγάλο, η πιο συμφέρουσα λύση είναι η λήψη των πιστοποιητικών δοκιμών τύπου από τρίτο. Η ΠΟΒΑΣ εδώ και 2 χρόνια έχει εκτελέσει δοκιμές για την πλειονότητα των συστημάτων παντζουριών που κυκλοφορούν στην Ελληνική αγορά και τα μεταβιβάζει στους κατασκευαστές, έτσι ώστε να μπορούν να εκδίδουν τα απαραίτητα έγγραφα και να πωλούν νόμιμα τα προϊόντα που κατασκευάζουν.

4. Σε τι κατάσταση βρίσκεται ο έλεγχος της αγοράς όσον αφορά την πιστοποίηση των προϊόντων και τη σήμανση CE;

Ο έλεγχος της αγοράς για τα θέματα της σήμανσης CE δεν μπορούμε να πούμε ότι βρίσκεται σε ικανοποιητικό επίπεδο. Κατά καιρούς γίνονται αιφνιδιαστικοί έλεγχοι σε επιχειρήσεις κατασκευής κουφωμάτων, αλλά οι έλεγχοι αυτοί είναι σποραδικοί και δεν μπορούν να καλύψουν την αγορά και να πατάξουν τα φαινόμενα του αθέμιτου ανταγωνισμού.

Το έτος 2019 εκδόθηκε νέα νομοθεσία σχετικά με τα πρόστιμα για παραβάσεις που αφορούν τη σήμανση CE. Μπορούμε να πούμε ότι η νομοθεσία είναι πλέον περισσότερο στοχευμένη όσον αφορά τις παραβάσεις και τα πρόστιμα, για τα οποία έχουν καθοριστεί συγκεκριμένα ποσά.

Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε ότι η μη ύπαρξη σήμανσης CE, Δήλωσης Επιδόσεων, εφαρμογής Συστήματος Ελέγχου Παραγωγής μπορούν να επιφέρουν πρόστιμο 2.000 – 5.000 € για την κάθε μία περίπτωση κατά τον πρωτοβάθμιο έλεγχο. Ακόμη και η λανθασμένη Δήλωση Επιδόσεων έχει αντίστοιχο πρόστιμο. Στο δευτεροβάθμιο επίπεδο ελέγχου τα πρόστιμα κυμαίνονται από 5.000 – 30.000 €.

Τέλος, από τα έως τώρα περιστατικά ελέγχων από τη ΓΓΒ, οι ελεγκτές ζητούν τη σήμανση CE, τη Δήλωση Επιδόσεων, την τεκμηρίωση εφαρμογής του FPC, τα συμφωνητικά μεταβίβασης των δοκιμών τύπου κ.α.

στέλιος-λαμπρακόπουλος-web-forum

5. Η πιστοποίηση των προσόντων του ανθρώπινου δυναμικού του κλάδου πιστεύεται ότι θα αποτελέσει μία μελλοντική ανάγκη; Με ποια διαδικασία γίνεται συνήθως;

Η πιστοποίηση των προσόντων του ανθρώπινου δυναμικού αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο το επόμενο χρονικό διάστημα. Μέσω αυτής της διαδικασίας ο κατασκευαστής θα μπορεί να κατοχυρώσει και να αποδείξει επάρκεια σε γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες που κατέχει.

Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η πιστοποίηση των προσόντων αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την πιστοποίηση του επαγγέλματος. Είναι ανάγκη ο κλάδος να βαδίσει προς αυτή την κατεύθυνση, τόσο για την κατοχύρωση του επαγγέλματος όσο και για την βελτίωση των παρεχόμενων προϊόντων και υπηρεσιών.

Η πιστοποίηση διεξάγεται από ανεξάρτητους φορείς, οι οποίοι με τη σειρά τους έχουν λάβει σχετική διαπίστευση για να πιστοποιούν τα προσόντα του ανθρώπινου δυναμικού. Η πιστοποίηση στον κλάδο θα πρέπει να περιλαμβάνει θεωρητική και πρακτική εξέταση, ενώ ο κατασκευαστής θα πρέπει να έχει προετοιμαστεί κατάλληλα, παρακολουθώντας σχετικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα.

6. Σε ποια φάση βρίσκεται η υλοποίηση του προγράμματος Εξοικονόμηση κατ’ Οίκον ΙΙ (ΕΚΟ ΙΙ);

Σε αυτή τη χρονική περίοδο βρισκόμαστε στο τέλος της υλοποίησης του Α΄ κύκλου του προγράμματος ΕΚΟ ΙΙ.

Στον Α΄ κύκλο εντάχθηκαν περίπου 43.000 έργα, ενώ έχουν αρχίσει να εγκρίνονται και να υλοποιούνται και έργα του Β’ κύκλου. Συνολικά στο πλαίσιο του Β’ κύκλου αναμένεται να υλοποιηθούν περίπου 25.000 έργα. Σύμφωνα με τους συμβατικούς χρόνους υλοποίησης του οδηγού του προγράμματος, τα έργα του Β΄ κύκλου εκτιμάται ότι θα τρέξουν μέχρι και το 1ο εξάμηνο του 2021.

7. Ποια είναι τα συχνότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κατασκευαστές στο πρόγραμμα ΕΚΟ ΙΙ και τι θα πρέπει να προσέξουν;

Τα συχνότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κατασκευαστές που εμπλέκονται στο πρόγραμμα ΕΚΟ ΙΙ εντοπίζονται με καθυστερήσεις στους χρόνους ολοκλήρωσης των έργων, αλλά και με λάθη ή ελλείψεις στα έντυπα που καταθέτουν κατά την ολοκλήρωση του προγράμματος.

Στις περιπτώσεις που εμπλέκονται πολλά συνεργεία καθυστερεί σημαντικά η ολοκλήρωση του έργου με αποτέλεσμα να παρατείνεται και ο χρόνος αποπληρωμής αυτού, επηρεάζοντας σημαντικά τη ρευστότητα των επιχειρήσεων. Επίσης πολλές φορές οι καθυστερήσεις οφείλονται και στους μηχανικούς / συμβούλους έργου, οι οποίοι ενώ έχουν συλλέξει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά δεν προχωράνε στην ολοκλήρωση και κατάθεση του φακέλου.

Τέλος αρκετές καθυστερήσεις έχουν παρατηρηθεί γιατί οι κατασκευαστές έχουν προσκομίσει λάθος ή ελλειπή δικαιολογητικά (πιστοποιητικά, δηλώσεις επιδόσεων κ.λπ.) μαζί με τα φορολογικά παραστατικά. Ο κάθε κατασκευαστής θα πρέπει να προσέχει ώστε να δίνει τα σωστά έντυπα για να ολοκληρωθεί ο φάκελος του έργου, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι καθυστερήσεις στις αποπληρωμές.

8. Πώς αναμένεται να εξελιχθούν τα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας τα επόμενα έτη;

Η εξοικονόμηση ενέργειας στον κτιριακό τομέα αποτελεί πολιτική της ΕΕ, ενώ έχουν τεθεί και πολύ φιλόδοξοι στόχοι τόσο σε Εθνικό, όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς το κτιριακό απόθεμα σε όλη των ΕΕ είναι γερασμένο και ενεργειακά αναποτελεσματικό. Μέσω της μαζικής ενεργειακής αναβάθμισης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος, αναμένεται να υπάρξει σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας με ταυτόχρονη βελτίωση του περιβάλλοντος.

Επιπροσθέτως τα επόμενα χρόνια αναμένεται να υπάρξει τόνωση της ζήτησης σε προϊόντα του κλάδου με παράλληλη αύξηση των τζίρων και της απασχόλησης.

Σύμφωνα με το Ελληνικό Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) προβλέπεται να γίνεται σε ετήσια βάση ενεργειακή ανακαίνιση του 3% του συνολικού εμβαδού της θερμικής ζώνης των κτιρίων της κεντρικής δημόσιας διοίκησης έως το έτος 2030. Επιπροσθέτως θα πρέπει να έχει επιτευχθεί μέχρι το έτος 2030, η ενεργειακή ανακαίνιση σε ποσοστό 12-15% του κτιριακού αποθέματος.

Συγκεκριμένα, ο συνολικός αριθμός ανακαίνισης κτιρίων ή κτιριακών μονάδων έως το έτος 2030 αναμένεται να φτάσει τις 600.000. Επομένως κάθε χρόνο σχεδιάζεται να αναβαθμίζονται ενεργειακά ή να αντικαθίστανται από νέα ενεργειακά αποδοτικότερα κατά μέσο όρο 60.000 κτίρια ή κτιριακές μονάδες.

Εάν θέλουμε να δούμε πιο μακριά και εκτός των συνόρων της χώρας μας, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι για την επίτευξη των στόχων της Ευρώπης για το κλίμα και την ενέργεια το έτος 2050, περίπου 250 εκατ. σπίτια σε ολόκληρη την ΕΕ θα χρειαστούν ενεργειακή αναβάθμιση. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν 23.000 σπίτια πρέπει να ανακαινίζονται κάθε μέρα μέχρι το έτος 2050.

Απάντηση