Η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων στην Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα, αχαρτογράφητη εποχή. Με το άρθρο 45 του νέου σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το μοντέλο χρηματοδότησης παρεμβάσεων τύπου “εξοικονομώ” μέσω των προμηθευτών ενέργειας —που είχε προαναγγελθεί από το καλοκαίρι του 2025— αποκτά πλέον πλήρη νομική υπόσταση.
Ενώ η κυβέρνηση στοχεύει στη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων, ο κόσμος των μηχανικών παρακολουθεί τη ρύθμιση με σκεπτικισμό. Η ουσία της διάταξης δεν αφορά μόνο τη διευκόλυνση του καταναλωτή, αλλά μια δομική ανακατανομή ισχύος στην αγορά της εξοικονόμησης.
Η αρχιτεκτονική του «On bill financing»
Η ρύθμιση προβλέπει την προσθήκη νέας περίπτωσης στον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας και Φυσικού Αερίου. Πλέον, παρέχεται η δυνατότητα στους προμηθευτές ή σε τρίτα μέρη να χρηματοδοτούν τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των εγκαταστάσεων ενός τελικού πελάτη.
Το κεντρικό χαρακτηριστικό αυτής της αλλαγής είναι ο τρόπος αποπληρωμής: η δαπάνη θα ανακτάται τμηματικά μέσω του λογαριασμού κατανάλωσης του πελάτη. Η κίνηση αυτή ευθυγραμμίζεται με την Οδηγία 2023/1791/ΕΕ και συνοδεύεται από το άρθρο 46, το οποίο θεσπίζει την έκδοση και εμπορία Πιστοποιητικών Μονάδων Εξοικονόμησης Ενέργειας, δημιουργώντας ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο που δεν επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.
Ο κίνδυνος του «εκτοπισμού» των μηχανικών
Παρά τη θεωρητική αύξηση της ροής έργων, η αγορά ανησυχεί για τον ρόλο του ανεξάρτητου μηχανικού. Η εμπλοκή των παρόχων ενέργειας ως χρηματοδοτών ενδέχεται να μετατρέψει τους μηχανικούς από κυρίαρχους μελετητές και συμβούλους σε απλούς «πιστοποιητές» προαποφασισμένων λύσεων.
Περιορισμός στην επιλογή προϊόντων και τεχνολογιών
Όταν ο προμηθευτής αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα επιδιώξει τη χρήση συγκεκριμένων προϊόντων (π.χ. αντλίες θερμότητας, κλιματιστικά, συστήματα θέρμανσης, θερμομόνωσης κλπ.) από δικό του δίκτυο συνεργατών. Αυτό αφαιρεί από τον μηχανικό τη δυνατότητα να επιλέξει την ιδανική λύση βάσει του Κτιριοδομικού Κανονισμού και των ιδιαιτεροτήτων του κάθε ακινήτου, επιβάλλοντας συχνά λύσεις «φασόν».
Εμπορικό πλήγμα και απώλεια πελατολογίου
Για τους χιλιάδες μηχανικούς που δραστηριοποιούνται και εμπορικά στην πώληση ενεργειακών συστημάτων, η ρύθμιση αυτή αποτελεί ευθεία απειλή. Οι μεγάλοι πάροχοι ενέργειας διαθέτουν το marketing και τη ρευστότητα να «κλειδώσουν» τον πελάτη σε ένα πακέτο που περιλαμβάνει εξοπλισμό και ρεύμα. Ο ελεύθερος επαγγελματίας μηχανικός, που έχτισε με κόπο το δικό του πελατολόγιο αναλαμβάνοντα ςπαντός τύπου έργα και υπηρεσίες μηχανικού κατά το παρελθόν, κινδυνεύει τώρα να χάσει την επαφή με τον πελάτη, ο οποίος θα στρέφεται στην «ευκολία» του λογαριασμού ρεύματος.
Η παγίδα της «χρηματοδοτικής εκκρεμότητας»
Η ουσία της απόφασης κρύβεται στις λεπτομέρειες των μελλοντικών υπουργικών αποφάσεων που θα εξειδικεύσουν τη διαδικασία. Αυτό που πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα οι μηχανικοί είναι το πώς θα διασφαλίζεται η αμοιβή τους και η ανεξαρτησία τους σε έργα όπου ο χρηματοδότης (προμηθευτής) είναι και ο ουσιαστικός «εργοδότης».
Υπάρχει ένα σημαντικό νομοθετικό κενό: Αν ένας καταναλωτής έχει ξεκινήσει την αποπληρωμή ενός έργου εξοικονόμησης μέσω του Παρόχου Α και αποφασίσει —βάσει της δυνατότητας αλλαγής παρόχου εντός 24 ωρών που προβλέπει ο νόμος από το 2026— να μετακινηθεί στον Πάροχο Β, πώς μεταφέρεται η χρηματοδοτική εκκρεμότητα; Χωρίς ένα κεντρικό σύστημα εκκαθάρισης, ο κίνδυνος για εγκλωβισμό του καταναλωτή ή για στάση πληρωμών προς τους τεχνικούς υπεργολάβους είναι ορατός.
Οι μηχανικοί πρέπει να διεκδικήσουν τη συμμετοχή τους στη διαχείριση του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ), ώστε η καταχώριση των δεδομένων εξοικονόμησης να παραμείνει τεχνική και όχι λογιστική διαδικασία.
Πηγή: news.b2green.gr