Κατερίνα Καλαϊτζάκη: Τεχνική εκπαίδευση και σύνδεση με τον Κλάδο

Κατερίνα-Καλαϊτζάκη

H Πανελλήνια Ομοσπονδία Βιοτεχνών Κατασκευαστών Αλουμινίου – Σιδήρου (ΠΟΒΑΣ) την Τετάρτη 8 Ιουλίου 2020 πραγματοποίησε το 1ο Κλαδικό διαδικτυακό Forum. Η εκδήλωση είχε διάρκεια 4 ωρών και διεξήχθη στα γραφεία της ΓΣΕΒΕΕ. Με κεντρικό σύνθημα «Η ΠΟΒΑΣ Ακούει, Ενημερώνει, Εκπαιδεύει και Απαντά σε όλους και για όλα» και με περισσότερους από 120 συμμετέχοντες, αναλύθηκαν, συζητήθηκαν και απαντήθηκαν ερωτήσεις για θέματα που απασχολούν τον κλάδο.


Η Εκπαιδευτικός της Σιβιτανίδειου Σχολής κα Κατερίνα Καλαϊτζάκη απαντά στις εξής ερωτήσεις που της τέθηκαν κατά το 1ο Web Forum της ΠΟΒΑΣ:

1. Ακούγεται συχνά ότι η Τεχνική εκπαίδευση και αγορά εργασίας δεν κατάφεραν να συμβαδίσουν στην Ελλάδα. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη;

Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια η τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από στοιχεία έντονης υποβάθμισης. Οι μαθητές που επιλέγουν τις επαγγελματικά σχολεία για τη συνέχιση των σπουδών τους και για την πρόσβαση σε ένα επάγγελμα έχουν λιγοστέψει από τις αρχές τις προηγούμενης δεκαετίας.

Μόνο ένας στους τρεις νέους που τελειώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση επιλέγει τα επαγγελματικά σχολεία, σε αντίθεση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου η επαγγελματική εκπαίδευση συγκεντρώνει το ενδιαφέρον της πλειοψηφίας των μαθητών.

Η ανάπτυξη όμως της επαγγελματικής εκπαίδευσης αποτελεί σημαντική συνθήκη εξόδου της χώρας από τα αδιέξοδα της κρίσης, με αύξηση των προσφερόμενων θέσεων εργασίας από τις επιχειρήσεις, επομένως και με ανάσχεση της ανεργίας που πλήττει ιδίως τη νεολαία.

Προφανώς, η ενδεδειγμένη λύση έχει πολύπλευρες διαστάσεις και θα πρέπει να καλύπτει τις τοπικές, πολιτικές και οικονομικές ιδιαιτερότητες της χώρας, περιλαμβάνοντας τη διαβούλευση, συμμετοχή και εμπλοκή φορέων κεντρικής διοίκησης, εκπαιδευτικών, μαθητών, τοπικών παραγόντων, κοινωνικών εταίρων και ουσιαστικά όλου του κοινωνικού συνόλου.

Μιλώντας ειδικότερα για τα επαγγέλματα της οικοδομής που ενδιαφέρουν και το κοινό της σημερινής εκδήλωσης, δεν λειτουργούν στην τυπική εκπαίδευση (ΕΠΑΛ, ΙΕΚ), δομές όπου θα μπορούσε να φοιτήσει ο ενδιαφερόμενος. Μέχρι τώρα, οι ανάγκες στον τομέα αυτό καλύπτονται μέσω εμπειρικής μάθησης, σχολών ταχύρρυθμης εκπαίδευσης που λειτουργούν κατά περιόδους π.χ ΟΑΕΔ ή/και ιδιωτικών κέντρων εκπαίδευσης που προσφέρουν επαγγελματικά σεμινάρια.

“Ανάπτυξη ενός κοινού Ευρωπαϊκού Επαγγελματικού περιγράμματος για τον Κατασκευαστή Αλουμινίου & Σιδήρου σε συνεργασία με την ΠΟΒΑΣ

Παρόλα αυτά η απασχόληση στον κατασκευαστικό κλάδο αναμένεται να αυξηθεί. Οι σχετικές ειδικότητες (π.χ. τεχνίτες μεταλλικών κατασκευών (δηλ. κατασκευαστές κουφωμάτων), τεχνίτες μονώσεων και τα λοιπά επαγγέλματα της οικοδομικής δραστηριότητας) υπολειτουργούν λόγω της ανυπαρξίας κατοχυρωμένων επαγγελματικών δικαιωμάτων για τεχνίτες μέσου και χαμηλού επιπέδου προσόντων, όταν η αγορά απαιτεί αυξημένες γνώσεις και δεξιότητες (επίλυση προβλημάτων, επικοινωνία, πράσινες δεξιότητες, διά βίου διαχείριση σταδιοδρομίας, επιχειρηματικότητα, κα), ενώ η αναντιστοιχία των δεξιοτήτων και η απαξίωσή τους, ειδικά σε ανειδίκευτους και μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους του κλάδου, οδηγεί στην αύξηση της ανεργίας.

Για το λόγο αυτό, τα τελευταία χρόνια υπάρχει έντονη πίεση από εκπαιδευτικούς της ΤΕΕ, τεχνικές και επαγγελματικές ενώσεις για την ένταξη των διάφορων αυτών ειδικοτήτων στα ΕΠΑΛ και σε κάποιες περιπτώσεις και στα ΙΕΚ. Βεβαίως οι σχετικές μεταρρυθμίσεις και αποφάσεις δεν έρχονται αφού η ΤΕΕ είναι ακριβή «υπόθεση». Βήματα βέβαια έχουν γίνει στο σύστημα μαθητείας (4 έτος ΕΠΑΛ) άλλων ειδικοτήτων.

Σε κάθε περίπτωση η στήριξη των προγραμμάτων μαθητείας από τις επιχειρήσεις αποτελεί το Νο. 1 παράγοντα επιτυχίας των προγραμμάτων αυτών. Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να καταλάβουν ότι η εκπαίδευση των νέων αποτελεί επένδυση και στο δικό τους μέλλον.

2. Γίνονται ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση;

Mε εξαίρεση την εισαγωγή της τάξης μαθητείας, την αναβάθμιση των πτυχίων στην κλίμακα του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων και τη σαφή αντιστοίχιση με το EQF, καθώς και την αύξηση του ποσοστού των εισακτέων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, θα έλεγα πως μέχρι σήμερα οι όποιες αλλαγές (συνεχείς μεταρρυθμίσεις την τελευταία 20ετία) γίνονταν με βασική παράμετρο τη συρρίκνωση της επένδυσης στην εκπαίδευση λόγω δημοσιονομικής προσαρμογής και χωρίς να προηγηθούν μελέτες επιπτώσεων ή επαρκές διάστημα δοκιμών και πιλοτικών εφαρμογών.

H ενδεδειγμένη κατά τη γνώμη μου προσέγγιση θα πρέπει να έχει πολύπλευρες διαστάσεις και να καλύπτει τις τοπικές, πολιτικές και οικονομικές ιδιαιτερότητες της χώρας, εμπλέκοντας σε μια συνεχή διαδικασία διαβούλευσης φορείς κεντρικής διοίκησης, εκπαιδευτικών, μαθητών, τοπικών παραγόντων και κοινωνικών εταίρων όπως π.χ η ΓΣΕΒΕΕ και η ΠΟΒΑΣ. Για να ευλογήσω και τα γένια μας, θα φέρω ένα παράδειγμα συνεργασίας που προωθήσαμε ως Σιβιτανίδειος Σχολή, όταν διαπιστώσαμε την ανάγκη της αγοράς για τεχνίτες Κατασκευών Αλουμινίου & Σιδήρου.

Προκειμένου να επισπεύσουμε (να πιέσουμε ουσιαστικά) και να υποστηρίξουμε επί της ουσίες τις απαραίτητες αποφάσεις του ΥΠΑΙΘ για τη δημιουργία της νέας αυτής ειδικότητα, σε άμεση συνεργασία με την ΠΟΒΑΣ και τη ΓΣΕΒΕΕ και σε δεύτερη φάση με τον ΕΟΠΠΕΠ, καταφέραμε να λάβουμε από την Ε.Ε. χρηματοδότηση για την υλοποίηση σχετικού προγράμματος, δίνοντας πρακτικά στο υπουργείο «έτοιμη δουλειά».

Το πρόγραμμα με τίτλο METVET, ξεκίνησε στα τέλη του 2018 και ολοκληρώνεται στα τέλη του 2020. Συμμετέχουν φορείς από την Ελλάδα, τη Γερμανία, το Βέλγιο και την Ιταλία. Από την Ελλάδα συμμετέχουν ως εταίροι η Σιβιτανίδειος Σχολή, το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, η TUV Austria Hellas και η ΠΟΒΑΣ, ενώ ως ενδιαφερόμενος εταίρος ο ΕΟΠΠΕΠ. Το πρόγραμμα έρχεται να καλύψει ανάγκες που δημιουργούνται από την επιβολή περιβαλλοντικών στόχων από την ΕΕ για εξοικονόμηση ενέργειας, μείωση απορριμμάτων και αύξηση της ενεργειακής κλάσης του κτιριακού δυναμικού, μέσω της απαραίτητης εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού σε νέες τεχνολογίες, διεργασίες και υλικά.

3. Ποιος είναι ο βασικός του στόχος;

Το πρόγραμμα METVET έχει ως βασικό στόχο:

  • Την ανάπτυξη ενός κοινού ευρωπαϊκού επαγγελματικού περιγράμματος για τον Τεχνίτη Αλουμινίου και Σιδήρου στο επίπεδο EQF 5. To EQF είναι το ευρωπαϊκό πλαίσιο προσόντων – μία κλίμακα από το 1 έως το 8. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το EQF8 είναι η υψηλότερη βαθμίδα και αντιστοιχεί σε επίπεδο Διδακτορικού Διπλώματος ενώ το επίπεδο 5 αναφέρεται σε αποφοίτους ΕΠΑΛ που έχουν ολοκληρώσει και το 4 έτος μαθητείας ή σε αποφοίτους ΙΕΚ.
  • Τη δημιουργία κοινών ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών δρόμων για την κατάκτηση των απαραίτητων δεξιοτήτων και ικανοτήτων σε επίπεδο 5 και τέλος
  • Το σχεδιασμό ενός κοινού ευρωπαϊκού προγράμματος σπουδών, με την ολοκλήρωση του οποίου ο τεχνίτης θα έχει τη δυνατότητα να εξεταστεί και να πιστοποιηθεί σε επίπεδο EQF5. Το επίπεδο EQF5 είναι το υψηλότερο επίπεδο που μπορεί να
    φτάσει ένας τεχνίτης χωρίς πανεπιστημιακό τίτλο σπουδών.
    Είναι το ανάλογο το αρχιτεχνίτη ή εργοδηγού.

4. Ποιο κενό έρχεται να καλύψει το πρόγραμμα METVET;

Τα κενά που έρχεται να καλύψει το METVET είναι πολλά και σε διαφορετικά επίπεδα.

  • Η πιστοποίηση του επαγγέλματος στο επίπεδο EQF5 είναι ένα ανοιχτό θέμα όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει επαγγελματικό περίγραμμα για αυτό το επίπεδο και συνεπώς δεν υπάρχει και διαδικασία/πρόγραμμα σπουδών για να αποκτήσει κανείς τις ικανότητες και τις δεξιότητες αυτού του επίπεδου. Έπρεπε να σχεδιαστούν και να υλοποιηθούν όλα από την αρχή τόσο για την Ελλάδα όσο και για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Ένας τεχνίτης στο επίπεδο EQF5 θα πρέπει να έχει μεγάλη αυτονομία τόσο σε επίπεδο κατασκευής, όσο και εγκατάστασης. Θα πρέπει επίσης να μπορεί να προτείνει τεχνικά και οικονομικά συμφέρουσες λύσεις, να ελέγχει τις διαδικασίες κατασκευής κτλ.
  • Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως στόχος του προγράμματος είναι η δημιουργία κοινών ευρωπαϊκών περιγραμμάτων, προγραμμάτων σπουδών κτλ. Αυτό από μόνο του έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό που υπάρχει αυτή τη στιγμή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το επάγγελμα του τεχνίτη Αλουμινίου Σιδήρου δεν είναι ενιαίο σε όλη την Ευρώπη. Σε πολλές χώρες δεν υπάρχει ως αυτόνομο επάγγελμα όπως το γνωρίζουμε στην Ελλάδα. Το κενό που έρχεται να καλύψει το πρόγραμμα METVET είναι ακριβώς αυτό: Να σχεδιάσει και να δημιουργήσει ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για το επάγγελμα σε αυτό το επίπεδο.
  • Τέλος, το METVET φιλοδοξεί να καλύψει το κενό σε «πράσινες» δεξιότητες. Οι πράσινες δεξιότητες, οι οποίες αναμένεται να είναι απαραίτητες τα επόμενα χρόνια, θα πρέπει να διδάσκονται στο υψηλό επίπεδο του EQF5, ενώ ο τεχνίτης θα πρέπει να μπορεί και να τις εφαρμόζει ορθά.

5. Πείτε μας ενδεικτικά κάποια από τις προκλήσεις που αντιμετωπίσατε στην προσπάθεια δημιουργίας κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου;

Σημαντικές προκλήσεις προέκυψαν από τις διαφορετικές κλίμακες των εταιρειών ιδίως μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας. Στην Ελλάδα οι περισσότερες επιχειρήσεις του κλάδου είναι μικρές με έως δέκα άτομα προσωπικό ενώ στην Γερμανία οι περισσότερες είναι αρκετά μεγαλύτερες.

Αυτό, όπως καταλαβαίνεται δημιουργεί ασυμμετρία στις ανάγκες που έρχεται να καλύψει ένας τεχνίτης. Στην Ελλάδα ο ίδιος τεχνίτης είναι αυτός που θα προτείνει λύσεις και θα συνομιλήσει με τον αρμόδιο μηχανικό, είναι ο ίδιος που θα εμπλακεί στην κατασκευή, θα παραγγείλει θα κόψει θα συναρμολογήσει και ο ίδιος που θα εγκαταστήσει το προϊόν στην οικοδομή.

Ένας τέτοιος τεχνίτης θα πρέπει να είναι σε επίπεδο EQF5 για όλες τις εργασίες που διενεργεί. Αντίθετα σε επιχειρήσεις μεγαλύτερης κλίμακας ο τεχνίτης Αλουμινίου Σιδήρου εργάζεται τις περισσότερες φορές σε ένα μόνο στάδιο της παραγωγής, σίγουρα όχι σε όλα ταυτόχρονα.

Επίσης σε μια μεγαλύτερης κλίμακας επιχείρηση ο τεχνίτης δεν είναι επιφορτισμένος να προγραμματίζει την παραγωγή, τις παραγγελίες κτλ. Όπως καταλαβαίνετε αυτές οι ασυμμετρίες αποκαλύφθηκαν πολύ σύντομα όταν χρειάστηκε να αποτυπώσουμε τις ανάγκες του επαγγέλματος στις διάφορες χώρες. Οι ανάγκες στην Ελλάδα αποδείχτηκαν περισσότερες και πολύπλοκες σε σχέση με αυτές των άλλων χωρών και η συγχώνευση αυτών για τη δημιουργία κοινού επαγγελματικού περιγράμματος αποτέλεσε σημαντική πρόκληση.

6. Πώς ο μέσος Τεχνίτης Αλουμινίου Σιδήρου στην Ελλάδα θα ωφεληθεί από το METVET;

Καταρχήν το έργο, μέσω του προτεινόμενου επαγγελματικού περιγράμματος επίπεδου EQF5 και του προγράμματος σπουδών, αποτελεί πρόταση Αρχικής Εκπαίδευσης. Απευθύνεται δηλαδή σε όσους επιθυμούν να γίνουν τεχνίτες. Τεχνίτες όμως που θα κατέχουν τις απαραίτητες δεξιότητες και ικανότητες που ζητά η αγορά και που φυσικά έχουν πιστοποιηθεί γι’ αυτές.

Οι δεξιότητες αυτές είναι τριών γενικών κατηγοριών.

Οι τρεις κατηγορίες είναι:

  • Τεχνικές δεξιότητες,
  • Οριζόντιες δεξιότητες και
  • Πράσινες δεξιότητες.

Στις τεχνικές δεξιότητες εντάσσονται εκείνες που αφορούν σε νέες τεχνολογίες, διεργασίες και υλικά που χρησιμοποιούνται αυτή τη στιγμή και αναμένεται να ενταθεί η χρήση τους τα επόμενα χρόνια. Ακόμη και σε συμβατικές τεχνολογίες το πρόγραμμα σπουδών εμβαθύνει και καλύπτει περιοχές που δεν καλύπτονται από μικρότερου EQF επιπέδου σπουδές.

Στις οριζόντιες δεξιότητες εντάσσονται εκείνες οι οποίες είναι χρήσιμες και απαραίτητες για το επίπεδο EQF5 ανεξάρτητα από το συγκεκριμένο επάγγελμα. Αφορά σε δεξιότητες επικοινωνίας, σύνταξης αναφορών κτλ πάντα βέβαια σε εφαρμογές του επαγγέλματος.

Τέλος, στις πράσινες δεξιότητες εντάσσονται όλες εκείνες με τις οποίες επιτυγχάνεται επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων. Πρέπει να υπογραμμιστεί στο σημείο αυτό ότι κάποιες από τις δεξιότητες μπορούν να ενταχθούν ταυτόχρονα σε δυο ή και στις τρεις κατηγορίες. Π.χ. δεξιότητες για την επίτευξη αυξημένης θερμομόνωσης είναι ταυτόχρονα και τεχνικές και πράσινες.

Επειδή όμως ο κλάδος ήδη αυτή τη στιγμή που μιλάμε έχει χιλιάδες υφιστάμενους τεχνίτες, οι οποίοι είναι προφανές ότι κατέχουν πολλές από τις προαναφερόμενες δεξιότητες σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο, το METVET δημιούργησε ένα ξεχωριστό «δρόμο» ειδικά γι’ αυτούς. Υπό συγκεκριμένες λοιπόν προϋποθέσεις (τυπικά προσόντα, προϋπηρεσία), θα μπορούν να λάβουν μέρος σε εξετάσεις πιστοποίησης και να λάβουν αναγνώριση επιπέδου EQF5. Μετά τη λήξη του έργου και για όσους επαγγελματίες του κλάδου το επιθυμούν, σε συνεργασία με την ΠΟΒΑΣ, τα επιμελητήρια και φορείς συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, σχεδιάζονται μικρής διάρκειας εκπαιδευτικά προγράμματα τα οποία θα έχουν ως στόχο την επιμόρφωση των υφιστάμενων τεχνιτών σε θέματα νέων και «πράσινων» τεχνολογιών και διεργασιών, καθώς και στην προετοιμασία τους για τις εξετάσεις πιστοποίησης. Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, δεν υπάρχει τέτοιος δρόμος.

7. Τι φιλοδοξεί να προσφέρει το METVET στον κλάδο και τις ελληνικές επιχειρήσεις συνολικά;

Τα οφέλη είναι πολλαπλά και σε διάφορα επίπεδα. Μιλώντας για τον τεχνίτη, θα μπορούσαμε να πούμε:

  1. Η επιμόρφωση σε νέες δεξιότητες θα ωφελήσει τον ίδιο στον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζει και εγκαθιστά ένα προϊόν και θα οδηγήσει σε αυξημένη ενεργειακή απόδοση.
  2. Η απόκτηση πιστοποίησης σε επίπεδο EQF5 για την οποία δεν υπάρχει σήμερα διαδικασία.
  3. Η απόκτηση πιστοποίησης σε επίπεδο EQF5 με την οποία θα μπορεί να εργαστεί σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ μετά από τις σχετικές εγκρίσεις.
  4. Η απόκτηση πιστοποίησης σε επίπεδο EQF5 με το οποίο θα μπορεί να αυξήσει την κινητικότητά του εντός Ελλάδας και εκτός Ελλάδας.
  5. Η απόκτηση πράσινων δεξιοτήτων σε επίπεδο EQF5 τα οποία θα είναι απαραίτητα για την εκτέλεση συγκεκριμένων εργασιών.

8. Σε ό,τι αφορά στις επιχειρήσεις του κλάδου:

  1. Κάλυψη θέσεων μαθητείας από σπουδαστές με up-to-date προσόντα
  2. Διασφάλιση δεξιοτήτων και προσόντων μέσω σχήματος πιστοποίησης

Απάντηση